Generator nədir? Hansını seçməli?

Generator nədir?

Generator – elektrik enerjisinin olmadığı yerlərdə (tikinti sahəsi, düşərgə və s.) və ya elektrik kəsintisi zamanı mexaniki mühərrik gücünü elektrik enerjisinə çevirən və enerji ehtiyacını ödəyən cihazdır.

Generator seçimi zamanı ehtiyacınız olan ümumi güc (kW/kVA), yanacaq növü (dizel/benzin), işləmə müddəti və səs səviyyəsi kimi meyarlar çox vacibdir. Ehtiyacınızdan çox böyük bir generator seçsəniz, gərəksiz xərc çəkərək daha böyük və ağır bir cihaz almış olarsınız. Çox kiçik generator seçdikdə isə cihazda “aşırı yüklənmə” (overload) işığının yandığını və sistemin tez-tez söndüyünü görərsiniz; bu isə generatorun güc elektronikasını sıradan çıxara bilər.

İstifadəçilərin tez-tez diqqətdən qaçırdığı məqam, generatorun gücünü təkcə ümumi işləmə gücünə görə deyil, ilk işə düşmə (start) gücünə görə müəyyən etməyin zəruriliyidir.

Mühərrikli və ya kompressorlu elektrik cihazlarını işə salmaq üçün ilkin mərhələdə tələb olunan güc, bu cihazların rutin işləməsi üçün lazım olan gücdən hər zaman daha yüksəkdir. Bəzi hallarda mühərrikli cihazların start gücü onların normal işləmə gücündən 3, 4, hətta 5 dəfə çox ola bilər. Bu səbəbdən, generatorun gücünü hesablayarkən cihazların ümumi istehlakının üzərinə %20-30 təhlükəsizlik payı əlavə edilməlidir.

Vacib qeydlər:

• Daimi işləyənlər: Soyuducu və dondurucu kimi cihazlar az enerji sərf edirmiş kimi görünsə də, 7/24 işlədikləri üçün enerji istehlakında əhəmiyyətli paya malikdirlər.
• İstilik ayıranlar: Sobalar, ütülər və paltarqurutma maşınları işlədikləri müddətdə anlıq olaraq yüksək enerji istehlak edirlər.

Faydalı məsləhətlər:

Daimi istifadə üçün dizel,
Daşınma və ara-sıra istifadə üçün benzinli,
Səssizliyin vacib olduğu yerlər üçün isə kabinli modellər seçilir.

Generator seçimi necə edilir?

1. Enerji ehtiyacınızı müəyyən edin: Hansı cihazların (soyuducu, kondisioner, işıqlandırma və s.) eyni anda işləyəcəyini dəqiqləşdirin.
2. Cihazların güclərini toplayın: Cihazların Watt (W) və ya kW göstəricilərini cəmləyin.
3. Start gücünü nəzərə alın: Soyuducu, su pompası, kondisioner kimi cihazların ilk işə düşmə anında etiket gücündən 2-3 dəfə çox cərəyan tələb etdiyini unutmayın.

İstilik və Soyutma:

• Kombi: Günlük təxminən 0.6 – 1.5 kWh arası (tutuma görə).
  Kondisioner: Saatlıq 0.8 kWh (9000 BTU) ilə 2.5 kWh (24000 BTU) arası.
  Ventilyator: Saatlıq 0.05 – 0.50 kWh arası.

Mətbəx Cihazları:

• Soyuducu: Günlük 0.5 – 1.5 kWh arası (daimi işlədiyi üçün enerji sinfi çox vacibdir).
  Dondurucu (Deep Freeze): Günlük 0.6 – 2.0 kWh arası.
  Soba (Fırın): Saatlıq 1.0 – 4.0 kWh arası.
  Airfryer: Saatlıq 0.8 – 2.0 kWh arası.

Təmizlik Cihazları:

• Paltaryuyan maşın: Hər yuma üçün 0.5 – 2.0 kWh arası.
  Qabyuyan maşın: Hər yuma üçün (proqramdan asılı olaraq) 1.0 – 3.5 kWh arası.
  Paltarqurudan maşın: Hər istifadə üçün 1.0 – 3.5 kWh arası.

Məsləhət: Bu rəqəmlər orta hesabla götürülüb. Generator seçərkən cihazların üzərindəki texniki etiketdə (plate) qeyd olunan dəqiq W (Vatt) və ya kW göstəricilərinə əsaslanmaq daha etibarlıdır.

Nümunə cədvəl

4. Təhlükəsizlik payı əlavə edin: Ümumi dəyərin üzərinə %20-30 əlavə edin.
   • Nümunə: Əgər 4 kW ehtiyac yaranırsa, 4X1.3 = 5.2  kW-lıq generator seçin.
5. kW – kVA çevrilməsi: Generatorlar adətən kVA ilə satılır. kW-ı  kVA-ya çevirmək üçün dəyəri 0.8-ə bölün.
   • Nümunə: 5.2 kW / 0.8 = 6.5 kVA